Формы
От инфинитива отбрасываем -mak / -mek: gelmek → gel, almak → al. Добавляем -ıyor / -iyor / -uyor / -üyor (гласная — по последней гласной основы) и лицо: -um, -sun, —, -uz, -sunuz, -lar. После -yor окончания всегда с u, потому что -yor не меняется.
| Лицо | gelmek | almak | görmek |
|---|---|---|---|
| ben | geliyorum | alıyorum | görüyorum |
| sen | geliyorsun | alıyorsun | görüyorsun |
| o | geliyor | alıyor | görüyor |
| biz | geliyoruz | alıyoruz | görüyoruz |
| siz | geliyorsunuz | alıyorsunuz | görüyorsunuz |
| onlar | geliyorlar | alıyorlar | görüyorlar |
- Şu an e-postaları okuyorum.Я сейчас читаю письма.
- Kardeşim İzmir’de yaşıyor.Мой брат живёт в Измире.
Основы на гласную и git → gid
Если основа оканчивается на a или e, эта гласная исчезает, а -yor берёт гласную предыдущего слога: başla → başlıyor, bekle → bekliyor, anla → anlıyor, söyle → söylüyor. На ı, i, u, ü — просто добавляем -yor: oku → okuyor, yürü → yürüyor. Git, et, tat меняют t → d: gidiyor, ediyor, tadıyor.
| Инфинитив | Я … | Перевод |
|---|---|---|
| başlamak | başlıyorum | начинаю |
| beklemek | bekliyorum | жду |
| okumak | okuyorum | читаю |
| gitmek | gidiyorum | иду, еду |
| etmek | ediyorum | делаю (teşekkür ediyorum — спасибо) |
- Film saat sekizde başlıyor.Фильм начинается в восемь.
- Yarın Antalya’ya gidiyoruz.Завтра мы едем в Анталью.
Отрицание и вопрос
Отрицание — -ma / -me между основой и -yor; гласная становится узкой (ı, i, u, ü): gelmiyorum, anlamıyorum, oturmuyorum, görmüyorum. Вопрос — частица mu после -yor с лицом на ней: Geliyor musun? Anlıyor musunuz? В 3-м лице и множественном: Geliyor mu? Geliyorlar mı?
- Özür dilerim, anlamıyorum.Извините, я не понимаю.
- İngilizce biliyor musunuz?Вы знаете английский?
Совет: Anlamıyorum и Bilmiyorum — две самые полезные фразы туриста: «не понимаю» и «не знаю».
Типичные ошибки
Ошибки, которые встречаются чаще всего, — и как правильно.
Неправильно:
başlayıyorumПравильно: başlıyorum
Конечная a основы исчезает.
Неправильно:
gitiyorumПравильно: gidiyorum
Git → gid перед гласной.
Неправильно:
gelmeyorumПравильно: gelmiyorum
Перед -yor: -mi-, не -me-.
Неправильно:
Geliyorsun mu?Правильно: Geliyor musun?
Лицо — на частице mu.
Настоящее время: geliyorum
Тест
10 вопросов: выберите правильный вариант — объяснение появится сразу.
Вопрос 1
Ben şimdi kahve _____. (içmek)
İç + iyor + um.
Вопрос 2
Sen nerede _____? (oturmak)
Последняя u → -uyor.
Вопрос 3
Ders saat dokuzda _____. (başlamak)
Başla → başl + ıyor.
Вопрос 4
Biz yarın Bodrum’a _____. (gitmek)
Git → gid; после -yor — -uz.
Вопрос 5
Özür dilerim, _____. Tekrar eder misiniz? (anlamamak)
Anla + mı + yor + um.
Вопрос 6
İngilizce biliyor _____?
После -yor частица mu + sunuz.
Вопрос 7
Onlar televizyon _____. (izlemek)
İzle → izl + iyor + lar.
Вопрос 8
Ali kitap _____. (okumak)
Основа на u — просто -yor.
Вопрос 9
Ben vejetaryenim, et _____. (yememek)
Ye + mi + yor + um.
Вопрос 10
Seni çok _____. (özlemek)
Özle: гласная перед -yor по ö → ü.
Правильно: 0 из 10
Читайте также
«Быть»: öğrenciyim, değil, var
Öğrenciyim, doktor musun?, evde değil: как сказать «я есть», «не есть» и «есть / нет».
Прошедшее время: geldim, gelmiş
Geldim, yaptın, gitmedi, gelmiş: прошедшее время на -dı, «быть» в прошедшем и пересказывательный -mış.
Будущее время и «могу»: geleceğim, gelebilirim
Geleceğim, yapmayacağız, gelebilir misin?: будущее время на -ecek и «могу» на -ebilir.